Polikistik Over Sendromu Olanlar Nasıl Beslenmeli

Polikistik over sendromu, üreme çağındaki kadınların en sık yaşadığı kadın hastalıklarından biri olarak görülüyor. Sıklıkla adet düzensizliği ile belirti veren bu endokrin bozukluğun tedavisinde ise kilo kontrolü yani beslenme büyük önem taşıyor.

Kilo kaybı ile iyileşmek mümkün

Polikistik over sendromu (PCOS) olan hasta grubunun önemli bir kısmı belirtiler çok belirgin olmadığı için hastalığından habersizdir. Birçoğunda adet düzensizliği görülürken doktora sıklıkla gebe kalmada zorlanma şikayetleriyle başvurulmaktadır. Şiddetli PCOS hastalarında aynı zamanda obezite, insülin direnci veya diyabet de görülebilmektedir. Hafif polikistik over sendromu olan hastaların tedavisi davranışsaldır. Bu hasta grubundan diyet ve egzersiz yapması, karbonhidrat ve yağı düşük gıdaları tüketmesi önerilir. Yapılan araştırmalara göre polikistik over sendromu hastalarının önemli bir kısmı vücut ağırlığının sadece yüzde, 5- 10’unu kaybettiğinde normale dönebilmektedir.

Glisemik indeksi düşük diyetler tercih edilmeli

Ağırlık kaybından bağımsız olarak diyet içeriğini değiştirmek insülin duyarlılığı üzerinde etkilidir. Glisemik indeksi düşük olan besinler kana daha yavaş karışarak kan şekeri düzensizliklerini ve aşırı insülin salgılanmasını önler. Ani acıkmaların önüne geçerek tokluk süresini uzatır. Beslenme tedavisi bir diyetisyen tarafından kişiye özel olarak; karbonhidratlardan kısıtlı ve glisemik indeksi düşük sağlıklı karbonhidratların tercih edildiği, yüksek proteinli ve hem bitkisel hem de yağsız hayvansal protein kaynaklarını dengeli bir şekilde içeren, bol diyet lifi barındıracak şekilde hazırlanmalıdır.

Öğün içeriği nasıl olmalı?

• Beyaz un içerenler yerine tam tahıl kaynağı sağlıklı karbonhidratlar
• Pirinç yerine bulgur veya kabuklu esmer pirinç
• Şeker ihtiyacı yerine taze veya kuru meyveler
• Fındık, ceviz, badem gibi sağlıklı bitkisel yağ kaynakları
• Liften zengin olan kuru baklagiller
• Az yağlı süt-yoğurt ürünleri
• Bolca çiğ sebze ve sebze yemekleri içeren öğünler

Fazla kilo yumurtlama fonksiyonunu bozuyor

Kişinin tedavisi planlanırken bu hastaların diyetisyen takibinde ideal kilolarına inmeleri sağlanmalıdır. Vücut ağırlığının normalin üzerinde olması yumurtlama fonksiyonunun bozulmasına neden olarak gebe kalmayı zorlaştırabilir. Toplam vücut ağırlığının yüzde 5-10’unun azalması hem insülin direnci hem de yumurtlama fonksiyonları üzerinde olumlu etki yaratmaktadır.

Diyetle paralele egzersiz de yapılmalı

Düzenli egzersiz kan şekeri seviyesini düzenlemektedir ve insülin direnci tedavisinin bir koludur. Diyetle birlikte uygulandığında etkin yağ yakımı sağlayarak kilo vermeye yardımcı olur. PCOS tedavisinde karın bölgesindeki yağlanmanın azalması ve bel çevresindeki incelme hormonların çalışmasını düzenlemektedir.

Doktor kontrolünde D vitamini takviyesi alınmalı

D vitamini yetersizliği obezite ve insülin direnci ile ilişkili olduğundan PCOS’ta önemli bir role sahiptir. Yapılan araştırmalarda PCOS’lu kadınların ortalama yüzde 80’inde D vitamini düzeyleri düşük bulunmuştur. D vitamininin ana kaynağı güneştir. Her gün güneşin daha dik geldiği saatlerde 15-20 dakika cildin güneşe maruz kalması gerekmektedir. Ayrıca kişinin beslenmesinde her gün yumurta, süt, peynir, yoğurt ve haftada 1-2 defa balık bulunmalıdır. D vitamini takviyeleri ise kesinlikle bilinçsizce kullanılmamalı, mutlaka doktorun önerdiği sıklık ve miktarda alınmalıdır.

1. Sık Yapılan Beslenme Hataları

Polikistik Over Sendromunda En Sık Yapılan Beslenme Hataları

Polikistik over sendromuna sahip birçok kadın, kilo vermek amacıyla çok düşük kalorili diyetler uygulamaktadır. Ancak uzun süre aç kalmak veya tek tip beslenmek metabolizmayı yavaşlatabilir ve insülin direncini olumsuz etkileyebilir.

PCOS hastalarının kaçınması gereken bazı hatalar şunlardır:

• Öğün atlamak
• Gün içerisinde yetersiz su tüketmek
• Fazla şekerli içecek tüketmek
• Sürekli paketli ve işlenmiş gıdalar yemek
• Gece geç saatlerde ağır öğünler tüketmek
• Hareketsiz yaşam sürmek

Beslenme planı sürdürülebilir olmalı ve kısa süreli şok diyetlerden kaçınılmalıdır.

PCOS Hastaları Hangi Besinlerden Uzak Durmalı?

Polikistik over sendromunda tamamen yasak besinler bulunmasa da bazı gıdaların tüketimi sınırlandırılmalıdır.

Özellikle;

• Beyaz ekmek
• Şekerli gazlı içecekler
• Hazır meyve suları
• Paketli tatlılar
• Hamur işleri
• Fast food ürünleri
• Aşırı kızartmalar
• Trans yağ içeren ürünler

kan şekeri dalgalanmalarını artırarak insülin direncini kötüleştirebilir.

Bu besinlerin yerine doğal ve lif oranı yüksek alternatifler tercih edilmesi önerilir.

Polikistik Over Sendromunda Su Tüketiminin Önemi

Yeterli su tüketimi metabolizmanın sağlıklı çalışmasına katkı sağlar. Ayrıca lifli besinlerin sindirim sistemindeki etkisini artırır ve kabızlığın önlenmesine yardımcı olur.

Günlük su ihtiyacı kişinin kilosuna ve fiziksel aktivitesine göre değişmekle birlikte ortalama 2-2,5 litre su tüketimi önerilmektedir.

Şekerli içecekler yerine su, maden suyu veya şekersiz bitki çayları tercih edilmelidir.

Polikistik Over Sendromu Olanlar İçin Örnek Günlük Beslenme Planı

Aşağıdaki örnek liste yalnızca fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır.

Kahvaltı

• 2 adet haşlanmış yumurta
• Tam buğday ekmeği
• Az yağlı beyaz peynir
• Domates, salatalık ve yeşillik
• Şekersiz çay

Ara Öğün

• 10 adet çiğ badem
• 1 adet yeşil elma

Öğle

• Izgara tavuk veya balık
• Bol salata
• 4-5 yemek kaşığı bulgur pilavı

Ara Öğün

• Kefir veya yoğurt
• Bir avuç ceviz

Akşam

• Zeytinyağlı sebze yemeği
• Izgara et veya kuru baklagil
• Yoğurt

Polikistik Over Sendromu Hakkında Sık Sorulan Sorular

PCOS tamamen iyileşir mi?

Polikistik over sendromu kronik bir sağlık sorunudur. Ancak doğru beslenme, düzenli egzersiz ve doktor kontrolü ile belirtiler önemli ölçüde azaltılabilir.

PCOS kilo aldırır mı?

Hormonal dengesizlik ve insülin direnci nedeniyle kilo almak kolaylaşabilir. Ancak kişiye uygun beslenme programı ve düzenli fiziksel aktivite ile sağlıklı kilo kontrolü mümkündür.

PCOS olan biri hamile kalabilir mi?

Evet. Polikistik over sendromu olan birçok kadın uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde doğal yollarla veya yardımcı üreme yöntemleriyle gebelik elde edebilmektedir.

PCOS için en iyi egzersiz hangisidir?

Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet veya direnç egzersizleri önerilmektedir. Düzenli egzersiz insülin direncinin azalmasına ve hormon dengesinin desteklenmesine katkı sağlar.

Sonuç

Polikistik Over Sendromu olan kadınlarda doğru beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları tedavinin temel taşlarıdır. Tek başına ilaç kullanımı yerine yaşam tarzında yapılacak kalıcı değişiklikler; kilo kontrolünün sağlanmasına, insülin direncinin azalmasına, adet düzeninin iyileşmesine ve doğurganlığın desteklenmesine yardımcı olabilir. Her bireyin ihtiyaçları farklı olduğundan beslenme planı mutlaka kadın hastalıkları uzmanı ve diyetisyen eşliğinde kişiye özel olarak hazırlanmalıdır.