Gebelik Diyabeti Hem Anne Adayı Hem Bebek İçin Riskli

Gebelik döneminde tedavi edilmeyen gebelik diyabeti, hem anne hem de bebek için tehlikeli olabilmektedir.

HAMİLELİK

Diyabet, yaşamın herhangi bir döneminde ortaya çıkabileceği gibi gebelikte de gelişebiliyor. Özellikle gebelik diyabetinin anne adaylarında görülme sıklığı son yıllarda artış gösteriyor. Vücut kitle endeksi yüksek, önceki hamileliğinde diyabet geçirmiş ve ailesinde diyabet hikayesi olanlarda görülen gebelik diyabeti, düşük riskinden rahim içi bebek ölümlerine, erken doğumdan çeşitli enfeksiyon hastalıklarına kadar pek çok sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Op. Dr. Asena Ayar gebelikte diyabetle ilgili önemli bilgiler paylaştı.

Gebelerin önemli bir kısmında görülüyor

Hamilelik öncesi kan şekeri hiç yükselmeyen kadınların gebelikle birlikte kan şekerinin yükselmesi “gebelik diyabeti” olarak adlandırılmaktadır. Gebelikle birlikte zamanla kan şekerini düzenleyen insüline karşı bir direnç gelişir ve bu durum kan şekerinin yükselmesine neden olur. Gebeliklerin önemli bir kısmını etkileyen gebelik diyabetinin tam olarak sebebi bilinmemektedir.

Hem anne adayı hem bebek için risk

Gıdalardan alınan şeker, pankreas hücrelerinden salgılanan insülin hormonu tarafından parçalanır. Gebelikte ise bebeğin büyümesine destek olan hormonlar salgılayan plasenta aynı zamanda insülinin bir kısmını bloke ederek anne adayının bu hormona olan ihtiyacını artırır. Vücuda giren şekerin yeterli insülin olmaması nedeniyle kandan uzaklaştırılamaması ve enerjiye çevrilememesi sonucu gebelik diyabeti gelişir. Bu şekilde yükselen kan şekeri hem anne adayının hem de bebeğin hayatı için risk oluşturur.

Gebelik diyabeti riskini artıran faktörler

• Şişmanlık
• Önceki gebeliklerde gebelik diyabeti öyküsü olması
• Daha önce iri bebek doğurmuş olmak
• Önceki gebeliklerde doğumsal anomalili bebek dünyaya getirmek
• Nedeni bilinmeyen ölü doğum yapmış olmak
• 35 yaş üstü gebelik yaşanması
• Ailede diyabet, yüksek tansiyon bulunması
• Açlık kan şekerinin 105mg/dl’nin, tokluk şekerinin 120mg/dl’nin üzerinde olması

Tip 1 diyabetiniz varsa…

Hamilelik öncesi diyabeti olan anne adaylarının gerek hamileliğini planlarken gerek hamilelik süresince dikkatli olması gerekmektedir. Genellikle çocuk yaşta ortaya çıkan Tip 1 diyabet, vücudun şekeri harcamak için gerekli insülin hormonu üretememesinden kaynaklanır. Tip 1 diyabeti olan anne adaylarının gebelik süresince doktorları ile iletişim halinde olması ve insülin tedavisini aksatmaması gerekmektedir.

Sonraki gebelikleri de etkiliyor

Tip 2 diyabet, genelde 40 yaş sonrası ve kilolu kişilerde ortaya çıkar. Tedavisinde hem tablet formunda ilaçlar hem de insülin enjeksiyonları kullanılabilmektedir. Gebelik öncesinde ya da gebelikte tanı konulmuş olabilir. Gebelik diyabeti bu süreçte ihtiyaç duyulan ekstra insülinin üretilememesi problemidir. Genellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar ve gebelik sonlandıktan sonra geçer. Ancak gebeliğinde diyabet ortaya çıkan bir anne adayının sonraki gebeliğinde de diyabet geliştirme riskinin iki kat arttığı unutulmamalıdır.

Gebelikten önce diyabeti olan anne adayları ve bebeklerini bekleyen riskler

• Göz ve böbrek problemleri,
• İri bebek dünyaya getirme,
• İri bebek nedeniyle müdahaleli doğum ya da sezaryen doğum yapma,
• Düşük yapma,
• Bebeklerde gelişme sorunları, özellikle sinir ve kardiyovasküler sistem anormallikleri,
• Ölü doğum ya da erken ölüm,
• Doğum sonrası sağlık problemleri, hayatının daha sonraki evrelerinde diyabet ve obezite sorunları yaşama gibi riskleri vardır.

Gebelikte ortaya çıkan diyabette ise;

• İri bebek riski buna bağlı olarak doğumun zor olması ya da sezaryenle olması,
• Bebekte kalp ve solunum problemlerinin görülmesi,
• Bebeğin daha sonraki hayatında obezite veya diyabet geliştirmesi riski artar.

Diyabet doğum şeklini de belirliyor

Diyabet nedeniyle göz, böbrek ve tansiyon sorunu olan gebelerin mecbur kalmadıkça sezaryenden kaçınması önemlidir. Çünkü bu kişilerde yaralar geç iyileşmektedir. Tıbbi zorunluluk bulunmadıkça diyabetli gebelerde normal doğum tercih edilmeli, bebeğin yüksek kilolu olduğu durumlarda sezaryene başvurulmalıdır.

Her gebe diyabet testi yaptırmalı

Diyabet riski yüksek anne adaylarının gebelik öncesi bir endokrinoloji uzmanı ile görüşmesi gerekmektedir. Her gebe, gebeliğin 24. – 26. haftalarında, riski yüksek olanlar ise daha erken dönemde gerekli testleri yaptırmalıdır. Diyabet tanısı konulan gebelerde hastalık, düzenli şeker takibi ve diyet ile kontrol edilmeli, gerekli durumlarda insülin tedavisi uygulanmalıdır.

Diyabeti olan gebelerin adım adım dikkat etmesi gerekenler

Kilo alımı: Gebelikte aşırı kilo alan bir diyabet hastasının kan şekeri, normal seviyenin üzerine çıkar. Yüksek kan şekeri bebeğe geçerek onun da kan şekerini yükseltir. Bu durumda bebekte kalp, böbrek ve damar sorunları gelişir. Bebek, tüm endokrin dengesi bozulmuş olarak dünyaya gelebilir. Gebeler; 4. aydan sonra ayda ortalama 750 gram ya da 1 kilo alabilirler. Gebelik tamamlandığında bu, 10-11 kiloyu geçmemelidir.

Beslenme: Gebeler, 3 ana öğün, 3 ara öğün yapmalı, ara öğünlerini aksatmamalıdır. Bu alışkanlık, hem kilo almalarını önler hem de 4 saati aşmayan açlıklar ortaya çıkmaz.

Folik asit: Folik asit her gebe için olduğu gibi diyabet hastası gebeler için de oldukça yararlıdır. Folik asidin doktorun belirlediği oranlarda düzenli kullanımı, bebeklerde “spina bifida” adı verilen omurilik gelişim bozukluğunun oluşmasına önler.

Egzersiz: Diyabetli anne adayları, sabah ve akşam 20 dakikayı geçmeyen hafif egzersizler yapmalıdır. Gebeler için en ideal egzersiz yürüyüştür. Düzenli egzersiz, insülin gibi kan şekerini düşürme özelliğine sahiptir.

Uyku: Vücudun ihtiyacı olan 7-8 saatlik uyku sonrası hormon sistemi kendini toparlar. Vücut için yararlı olan gece uykusudur. Kan şekeri gece gündüz ritmi ile bire bir ilişkilidir. Bu nedenle gece uyumadan, uykusunu gündüz almaya çalışan diyabet hastalarında şeker kontrolü sağlanması zorlaşır.

Doğumdan sonra da takip bırakılmamalı

Gebelik diyabeti olan kadınların doğum sonrası insülinle tedavi ihtiyacı genellikle ortadan kalkar. Ancak ilerleyen dönemlerde diyabetle karşılaşma riskleri artmaktadır. Bu nedenle doğumdan 6 hafta sonra glisemik durum yeniden değerlendirilmeli ve glikoz yüklemesi yapılarak kan şekeri ölçülmelidir. Sonuçların normal çıkması halinde 3 yıllık aralıklarla testler tekrarlanmalıdır. Gebelik diyabeti yaşayan kadınlar mutlaka hayat tarzında değişiklik yapmalıdır.

EN ÇOK OKUNANLAR