Hamilelikte Kilo Alımına Dikkat Edilmeli

Op. Dr. Koray Özbay, hamilelik kilolarıyla ilgili önemli bilgiler paylaştı.

HAMİLELİK

Kadınların hayatlarında gebelik kadar mucizevi, mühim, savunmasız, anlaşılamaz olan çok az zaman vardır. Vücudunuzun içinde değerli bir canlı taşımanın sorumluluğunu almak tamamen yaşam değiştiricidir. 9 ay 10 gün boyunca sürecek ve annelikle sonuçlanacak maceralı bir yolculuktur gebelik. Bu muhteşem yolculukta en çok tartışılan, konuşulan ve akılda sorular bırakan konulardan biri olan kilo alımıdır.  Hamilelikte kilo alımı ile ilgili detayları yazımızın devamında görebilirsiniz.

  1. Gebelikte fazla kilo alımı nedir?

Öncelikle fazla kilo nedir tanımını yapmamız lazım.  Kılavuzlar ve komite görüşlerinde (IOM, NRC, ACOG) gebelikte alınabilecek kilo kişilerin vücut kitle indekslerine göre belirlenmiştir. İlk olarak vücut kitle indeksinizi belirlemeniz gerekir. Vücut kitle indeksi kişinin vücut ağırlığının boyunun karesine bölünmesi ile hesaplanır (VKİ=kg/m2). Aşağıdaki tabloda VKİ’leri ve bunlara göre ideal kilo alımları özetlenmiştir:

VKİ Önerilen Kilo Alımı (kg)
Zayıf                              <18,5 13-18
Normal                        18,5-24,9 11-16
Fazla kilolu                   25-29,9 7-11
Obezite                         >30 5-9

 

Bu belirlenen kiloların üzerindeki kilo alımları fazla kilo alımı olarak adlandırılmaktadır. Toplamda değil de haftalık olarak değerlendirildiğinde, ilk 12 hafta için ortalama alınabilecek kilo haftada 500 gram ile 2 kg arasında olmalıdır. Sonraki haftalar için ortalama alınabilecek haftalık kilo anne adayının mevcut kilo durumuna göre 200 ile 500 gram arasındadır. Ancak önemle üzerine basarak belirtilmelidir ki düşük doğum tartılı bebek riskini arttırdığı için gebelikte kilo verilmesi kesinlikle önerilmemektedir. Gebelikte alınabilecek kilo tarafımızdan kontrol altına alınabilir. Gebe kalmadan önceki dönemde fazla kilolu veya obez kategorisindeki anne adaylarına gebelik öncesi kilo vermeleri önerilmelidir. Normal bir kilo ile gebeliğe başlamak amaçlanmalıdır.

  1. Fazla kilo alımının gebeliğe ve anneye zararları var mıdır?

Gebelikte kazanılan kilo annenin o anki ve gelecekteki sağlığını etkilemektedir. Günümüzde fazla kilolu veya obez anne adaylarında bir artış mevcut. Obez annelerde düşük yapma, toplardamarlarda pıhtı oluşumu, yara yeri enfeksiyonları, anestezi komplikasyonları, ölü doğum, doğumsal anomali, uyku apnesi ve prematüre riskinin arttığı bilinmektedir. Dolayısıyla gebelikte beslenme ve kilo alımı oldukça önemli bir konudur. Anne adaylarının gebelik öncesi VKİ’lerinden bağımsız olarak kendilerine uygun, ideal bir kilo artışı yakalamaları durumunda hem anne hem bebek için sonuçlar daha iyi olmaktadır. Anneler gebelikte fazla kilo aldığında çeşitli durumların sıklığı artmaktadır. Bunları sıralarsak: fazla kilolu bebek, pre-eklampsi (gebelik zehirlenmesi), yüksek tansiyon, uzamış doğum, sezaryen doğumda artış, doğumdan sonra kalan kilolarla ilgili sağlık problemleri, gebelik şekeri sayılabilir. Doğum sonrası emzirme ve süt gelmesi konularında da sorunlar yaşanabilir.

  1. Gebelikte alınan fazla kilonun bebeğin sağlığı üzerine etkileri nelerdir?

Maalesef gebelikte alınan fazla kilolar anneyi olduğu kadar bebeği de etkilemektedir. İri bebek doğurma riskinde 4 kat artış olmaktadır. Fazla kilo alan annelerin bebeklerinde çocuklukta ve erken erişkin dönemde VKİ’nde, kan basıncında artış ve anormal bir metabolik profil riski izlenmektedir. Çocukluk obezitesi riskini artmaktadır.

  1. Gebelikte sağlıklı kilo alınması için ipuçları nelerdir?

Her ne kadar iki kişilik yemeniz gerektiği söylenilse de gerçekte öyle değildir. Gebeliğin ilk 12 haftasında her zamanki kadar yiyebilirsiniz, ama besleyici gıdalar seçilmelidir. 12. gebelik haftasından sonra günlük olarak yaklaşık olarak 300 kalori fazladan almanız gerekmektedir. Bu kaloriye denk gelebilecek bir örnek verirsek tam tahıllı fıstık ezmeli bir sandviç ve bir adet muz denilebilir. Eğer fazla kilolu veya obez isek ekstra ihtiyacımız olan miktar bir dilim tam tahıllı ekmek veya 2 tane elmadır. Gazlı, renkli, suni tatlandırıcılı içecekler yerine tercihimiz su olmalıdır. Tam yağlı süt yerine düşük yağlı süt tercih edilmelidir. Her gün en az 4 porsiyon sebze ve 2 porsiyon meyve yememiz gerekir, mümkünse mevsim ürünlerini seçmemiz iyi olacaktır. Örneğin sağlıklı bir sabah kahvaltısında süt ile beraber tam buğday ekmeği, yeşillikler, domates, peynir, yumurta ve mutlaka zeytin önerilebilir. Öğün aralarında atıştırmalık olarak düşük yağlı yoğurt, meyve, peynir, ev yapımı patlamış mısır, küçük bir tam tahıllı sandviç, fındık, badem, ceviz iyi bir seçenek olacaktır. Basit karbonhidratlar ve işlenmiş gıdalar tüketilmemelidir; bu boş kaloriler fazla kilo sebebidir. Haftanın en az 5 günü orta yoğunlukta bir aktivite; örneğin: yürüyüş veya yüzme yapılması amaçlanmalıdır. 4 haftada bir kilonuzu ölçmeniz gereklidir, az veya fazla kilo almanız durumunda bunun sebepleri araştırılmalı, düzeltilmesi için gerekli adımlar atılmalıdır. İhtiyaç durumunda profesyonel destek de alınabilir.

Ancak tüm bunların ardından kendinizi aşırı kısıtlanmış hissetmeyin, canınız o an sevdiğiniz bir yemekten çekiyorsa yiyin, çünkü muhtemelen vücudunuzun ihtiyacı vardır.

  1. Annenin yeni bedenine uyum sağlama sürecinde neler yapması gerekir, kendini psikolojik açıdan nasıl hazırlamalıdır?

Gebelikte kilo alımının doğal ve gerekli bir durum olmasına rağmen aşırı kilo alma ve sonra bu kiloları verememe korkusu, endişesi birçok anne adayı tarafından yaşanmaktadır. Aslında bu düşüncelerin hiç sağlıklı olmadığını belirtmek lazım. Anne adayları alabilecekleri kilonun en azını almak için üzerlerinde bir baskı hissedebilirler, diğer insanların değişen vücutları hakkında düşünecekleri ve söyleyebilecekleri şeyler için endişelenebilirler.   Bazı kadınlar sırf bu düşüncelerden dolayı çocuk sahibi olma planlarını iptal etmekte veya ertelemektedirler. Korkularınızla (kilo artışı, çatlaklar, göğüslerde değişiklikler, akne vb.) yüzleşmek doğru bir karardır, tüm bu değişikliklerin olacağını/olabileceğini bilerek bunların sağlıklı bir gebeliğin parçası olduğunu unutmamak gerekir. Gebelik öncesinde vücudunuzun birçok değişikliğe uğrayacağı ve belki de sonrasında tam olarak eskisi gibi olmayacağı ve hatta sizin de eskisi gibi olamayabileceğiniz gerçeğini kabullenmeniz gerekmektedir. Ayrıca bilmemiz lazım ki birçok kadın doğumdan sonra gebelik öncesi kilolarına ve fit durumlarına dönmektedir.

Kilolar yerine sağlıklı olmayı önemseyin…

Alınacak kilolar yerine gebeliğinizin sağlıklı geçmesine, bebeğiniz ve sizin için nelerin iyi olduğuna odaklanmanız, gebelikte vücudunuzda oluşacak değişiklikleri korkulacak bir şey olarak görmek yerine anneliğe giden yolun bir parçası olarak görmeniz çok daha doğru olacaktır. Gebelik öncesi ve sonrasında vücudunuz ve görünümünüz hakkında sağlıklı bir görüş geliştirmeniz çok önemlidir. Kendiniz hakkında pozitif bir vücut imajı oluşturmanız nasıl göründüğünüzle değil, nasıl düşündüğünüzle ilgilidir.

Hamile olduğunuzda artık sadece kendiniz için yaşamıyorsunuz, gelişmekte olan bir bebeğin sorumluluğu da sizin üzerinizdedir. İçinizde fiziksel bir olayın gerçekleştiğinin farkında olmalı ve bu durum karşısında hayranlık duymalısınız. Kendiniz yerine bebeğiniz üzerine odaklanın, gerekli kalorileri ve besinleri almadığınızda bebeğinizin gelişiminin etkileneceğini unutmayın. Kilo alımında kontrolü kaybetme korkusu özellikle yeme bozuklukları olan veya vücut görünümleri konusunda aşırı duyarlı kadınlarda endişe yaratmaktadır. Ancak, geçirilecek olan fiziksel, emosyonel ve yaşam biçiminizdeki değişikliklerin birçoğu kontrolümüzün dışındadır. Bir anlamda gebelik, kontrolü kaybetmenizin en iyi yoludur. Düşünün ki doğum sonrası kontrolünüz daha da azalacaktır; bebeğinizin ne zaman ağlayacağını, ne kadar uyuyabileceğini kontrol edemezsiniz. Bu nedenle bırakın bir miktar kontrol de gebeliğinizde olsun.

Pozitif insanlarla birlikte olun…

Etrafınızda pozitif insanlar olmasına dikkat edin, olumlu şeyler düşünün ve konuşun. Bazı günler çok iyi hissedip bazı günler bitkin, yorgun hissedebilirsiniz. Kendinizi iyi hissetmediğinizde büyük resme bakın, durumu gerçekçi olarak değerlendirin.

Gebelik ilerledikçe giyim tarzımızda da ister istemez değişiklikler olacaktır. Ancak gebelik sadece topuksuz ayakkabı giymek demek değildir; yeni güzel giyecekler, aksesuarlar alın, makyajınızı yapın, kendinizi iyi hissedeceksiniz.

Unutmayın, geçireceğiniz 9 ay boyunca dünyanın merkezinde siz ve bebeğiniz var ve aslında her şey iyi ve sağlıklı bir gebelik geçirmeniz için!

Hamilelik dönemiyle ilgili diğer önerilerimizi görmek için tıklayın.

EN ÇOK OKUNANLAR