Çocuklarda Yüksek Ateş Nasıl Düşürülür?

Uz. Dr. Mustafa Ertuğrul, ailelerin öncelikle sakin olması gerektiğine dikkat çekerek yüksek ateş olması durumunda yapılması gerekenleri adım adım anlatıyor.

ANNELERE ÖNERİLER

Enfeksiyon hastalıklarına bağlı olarak gelişen yüksek ateş aileleri çok korkutuyor. Daha çok yükselir ve çocuğum havale geçirirse endişesiyle pek çok hata yapılıyor; gereksiz ateş düşürücü ilaçlar verilebiliyor.

Çocuğun ateşi nasıl ölçülür?

Çocuktaki yüksek ateş bakteri ya da virüs kaynaklı olabilir. Bulaşıcı bir hastalık sonucu gelişen yüksek ateş yaklaşık 72 saat içinde geçer. “Azı karar çoğu zarar” temelinde değerlendirilmesi gereken yüksek ateşin de çok iyi takip edilmesi gerekir. Çocuğun ateşi makattan, ağızdan, koltuk altından ya da kulaktan ölçülebilir. Bu metotlar yaş grubuna göre değişir.

Hangi yaş grubunda hangi ölçüm tekniği kullanılmalı?

0 – 2 yaş: Bu yaş grubunda doğru sonucu almak için ilk tercih makat olmalıdır. İkinci olarak koltuk altından ölçümleme yapılabilir.

2 – 5 yaş: Bu yaş grubunda doğru sonucu almak için de ilk tercih makat olmalıdır. İkinci olarak kulak ve koltuk altından ölçümleme yapılabilir.

5 yaş sonrası: Bu yaş grubunda doğru sonucu almak için ilk tercih ağız olmalıdır

Kaç derece yüksek ateş kabul ediliyor?

Çocukların ateş sonucu kullanılan metoda göre değişiklik gösterir.

Makat: 36.6 – 38 derece aralığı normal kabul edilir. Eğer ateş 38 derecenin üzerinde ise yüksek ateş olarak kabul edilir. Makattan ölçüm yapılırken termometre soğuk sabunlu su ile iyice yıkanmalı ve kurulanmalıdır. Gümüş uca vazelin sürülebilir. Bebek sırtüstü yatırılarak dizleri kırılmalı ve termometre 2.5 cm içeri girecek şekilde yavaşça sokulmalı, içerde bir süre tutulmalıdır. Yaklaşık 1 dakika sonra bip sesi gelir ve bu ses geldikten sonra derece çıkarılıp sonuç okunmalıdır. Her ölçüm sonrası derece çok iyi yıkanmalıdır.

Ağız: 35.5 – 37.5 derece normal olarak kabul edilir. 37.5 derecenin üzerine çıkması durumunda önlem alınmalıdır. Termometre soğuk sabunlu suyla iyice temizlendikten sonra çocuğun dilinin altına yerleştirilir. Ağız kapatılır ve bip sesi duyuluncaya kadar beklenir. Her ölçüm sonrası termometre temizlenmelidir. 

Koltuk altı: 34.7 – 37.3 derece normal olarak kabul edilir. 37.3 derecenin üzerine çıkması durumunda dikkatli olunmalıdır. Termometre soğuk sabunlu su ile temizlendikten sonra koltuk altına yerleştirilir. Termometrenin ucu koltuk altının ortasına gelecek şekilde yerleştirilmelidir. Ardından çocuğun kolu vücuda iyice yapıştırılmalı ve termometrenin sabit durması sağlanmalıdır. Bu ölçüm yönteminde de bip sesi duyuluncaya kadar beklenmelidir. Derece okunduktan sonra derece temizlenmelidir. Koltuk altından ölçümler her zaman doğru sonucu vermeyebilir. Bunun için koltuk altından ölçüm yapıldıktan sonra sonuç normal ancak çocuğunuz iyi görünmüyorsa makattan ölçüm yapılması önem taşır.

Kulak: 35.8 – 38 derece normaldir. 38 derenin üzerine çıkması durumunda çocuğun ateşini düzenli olarak takip etmek gereklidir. Kulaktan ölçüm hem aileler hem de çocuk için daha pratik ve hızlı bir ölçüm tekniğidir. Ancak tüm talimatlara uyulsa da ateş olduğundan daha düşük çıkabilir. Makattan ölçüm kadar güvenilir ve doğru sonuçlar vermemektedir. Her seferinde temiz uç kullanılmalı ve üretici firmanın talimatlarına bire bir uyulmalıdır. Ölçüm sırasında kulak nazikçe geriye doğru çekilmeli ve termometre yerleştirilmelidir. Bip sesi geldikten sonra termometre çıkarılıp derece okunmalıdır.

Ateş ölçümüne yardımcı önemli ipuçları

  • Cıvalı termometreleri kullanmama özen göstermekte fayda var. Eğer kırılırsa zehirlenmelere yol açabilir.
  • Makatta kullanılan dereceler asla ağızda kullanılmamalıdır.
  • Ateş ölçme bantlarının sonuçları yanıltıcı olabildiği için önerilmemektedir.

Çocuğun ateşi varsa ne yapılmalı?

  • Çocuğunuzun rahat etmesini ve bol bol su içmesini sağlayın.
  • Bebeğinizin ateşi varsa üstündeki battaniyeleri ve fazla kıyafetleri çıkarın böylece ısı vücuttan dışarı çıkabilir ve vücut ısısının düşmesine yardımcı olur. Tüm kıyafetlerini çıkarmayın, aksi takdirde üşüyüp titremeye başlayabilir, bu da vücut ısısını arttırarak ateşin tekrar yükselmesine neden olabilir.
  • Ortam ısısı 21 derenin altına düşmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.

Yüksek ateş banyosu ne zaman ve nasıl yaptırılmalı?

Koltuk altından ateşi 39 derecenin üzerinde ise ya da çocuğunuz daha düşük vücut ısılarında ateşli havale geçiriyorsa yaklaşık 28-30 derecelik ılık suda banyo yaptırılmasında yarar vardır. Baş bölgesi vücut ile birlikte yıkanmalıdır. Banyo süresi 5 dakikadan kısa olmamalı mümkünse 20 – 25 dakika sürmelidir. İhtiyaç duyulması durumunda yüksek ateş banyosu gün içerisinde birkaç defa tekrarlanabilir.

Banyoda çocuk asla yalnız bırakılmamalıdır. Banyo sonrası çocuğun ateşi yeniden ölçülmeli, mümkünse koltuk altı ölçümüyle birlikte makattan ya da ağızdan da ölçüm yapılmalıdır. Banyo ile ateşin 38.5 derecenin altına düşmesi hedefleniyor.

Eğer çocuk banyo yapmaktan çok hoşlanmıyorsa yüzeyel büyük damarların geçtiği yerlere boyun, koltuk altı, kasıklar ve eklem yerlerine ılık uygulama yapılmalıdır. Soğuk su, alkol ve sirkeli suyla ılık uygulama yapmak doğru değildir.

Ateş düşürücüler hangi durumda nasıl kullanılmalı?

Ateş düşürücü ilaçların verilmesindeki amaç çocuğu ateşinin düşürülmesinin yanı sıra ağrı ve diğer semptomları hafifletmektir. Eğer doktorunuz farklı bir kullanım şekli önermediyse 4 saatte bir ateş düşürücü verilebilir. Ateş genellikle 1.5- 2 saat içinde düşer ve ardından tekrar çıkar o zaman ilacı tekrarlamak gerekebilir.  Fakat 24 saat içinde kesinlikle 5 dozu aşmamak gerekir.

Çocuğun ateşini düşürmek için aspirin kullanılabilir mi?

Çocuktaki yüksek ateşin nedeni suçiçeği, grip ya da bazı başka viral enfeksiyonlara bağlıysa aspirin, Reye sendromu riskini arttırabilir. Bu karaciğer ve beyine hasar verebilecek çok ciddi bir durumdur. Bu nedenle asla doktora sorulmadan çocuğa ilaç verilmemelidir.

Fitil ne zaman kullanılmalı ve kullanırken nelere dikkat edilmelidir?

Çocuğunuz ağızdan ilaç almayı sevmiyorsa veya herhangi bir nedenle ağızdan alımı durdurulmuşsa, şiddetli kusmaları varsa, ateşinin daha hızlı düşmesi hedefleniyorsa fitil kullanılabilir. Fitillerin diğer ateş düşürücüler gibi parasetamol içerdiği unutulmamalı ve asla diğer ağızdan ateş düşürücüler ile birlikte verilmemelidir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

  • 6 aylık küçük bebeklerde ateşten şüphe ediliyorsa hiçbir müdahalede bulunulmadan hemen doktora gidilmelidir.
  • 6 aydan büyük çocuklar genel durumu iyiyse, yeterince sıvı alıyorsa evde tedavi edilebilir.
  • Yüksek ateş 48 saatten uzun sürerse mutlaka doktora başvurulmalıdır.
  • Çocuk aşırı derece huysuzsa, sinirlilik hali varsa, uyku hali hakim, uyuşuk, size tepki vermiyorsa, sürekli olarak öksürüyorsa ve hırıltısı varsa, vücudunda döküntüler başladıysa ya da sizi endişelendiren başka değişiklikler varsa mutlaka doktor haberdar edilmelidir.

EN ÇOK OKUNANLAR