Bebek Beslenmesi Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Sağlıklı ve doğru beslenme alışkanlığı, obezite ve ergen – yetişkin yaşlarda ortaya çıkabilecek hastalıkların önlenmesinde doğrudan etkilidir.

BEBEK

Bebeklerin sağlıklı büyümesi ve gelişimi için anne sütü çok önemlidir. Bebeğe ilk 6 ay sadece anne sütü verilmelidir. Anne sütü bebeğin ilk 6 ay enerji gereksiniminin tamamını, 6-8. aylarda %70’ini, 9-12. aylarda %50’sini ve 12-24. aylarda ise %40’ını karşılamaktadır. Tamamlayıcı beslenme, 6-24 aylık bebeklerin, gerçek besin gereksinimleri ile anne sütü ya da formül sütlerden aldığı besinler arasındaki boşluğu doldurur. Sağlıklı ve doğru beslenme alışkanlığı, obezite ayrıca ergen ve yetişkin yaşlarda ortaya çıkabilecek hastalıkların önlenmesinde doğrudan etkilidir.

Tamamlayıcı beslenmenin 5 temel koşulu

1. Zamanında
2. Kaliteli
3. Yeterli
4. Güvenli
5. Keyifli beslenme

“Bebeğim aç kalıyor” endişesi şişmanlığa zemin hazırlıyor

Tamamlayıcı besinler, 17. haftadan (4,5 aylık) önce başlamamalı, 26. haftadan (6,5 aylık) sonraya bırakılmamalıdır. Tamamlayıcı beslenme, çocuk beslenmesinin ana parçası değildir. Anne sütü yok veya yeterli değilse formül süt, asıl gerekli besini karşılamaktadır. Bebeklerin belli aylarda tartı alımı azalır. İlk 3 ayda bebeğin haftalık 150-300 gr, 4-6. aylarda haftalık 100-200 gr alması beklenir. Sonraki aylarda ise kilo alımı azalacaktır. Endişeye kapılıp, bebeği gereğinden fazla beslemek aşırı kiloya yol açacaktır.

Bebeklerin mide kapasitesi

• Bebek, ilk günler 30 cc (2 yemek kaşığı)
• 6. ayda 180 cc (1 çay fincanı)
• 1 yaşında 240 cc (1 su bardağı)
• Erişkinler ise 960 cc (1 sürahi) ile karnını doyurmaktadır.
• Bebeğin mide hacmi 1. aydan sonra kilogram başına 30cc olarak kabul edilmektedir.

Ek gıdaya geçiş süreci

Bebeğe anne sütü dışında bir gıda verileceği zaman dikkatli olunmalı, besinler tek tek denenmelidir. Ek gıda, az miktarda başlanıp, yavaş yavaş arttırılmalıdır. Tamamlayıcı beslenmede amaç çocuğun karnını doyurmak değil, farklı lezzetlere alıştırmak ve alerjisi olan besinleri tespit etmek olduğu için aldığı miktar önemli değildir. Başlangıçta kabul görmeyen besinlerin tekrar tekrar denenmesi önerilir çünkü bebeklerin yeni bir lezzete alışması yaklaşık 8-10 denemede gerçekleşir. Besinler tek tek denendikten sonra karışımlara geçilebilir.

  • 6-8 aylık bebekte 2 öğün tamamlayıcı gıda (Eğer anne sütü az ise 3 öğün olabilir)
  • 9-11 aylık bebekte 3 öğün
  • 12-24 aylık bebekte gerekirse ek 1-2 ara öğün ilave edilebilir.
  • Yeterli hayvansal gıda alan bir bebeğin, tamamlayıcı beslenme döneminde günlük 200-400ml; yeterli hayvansal gıda almıyorsa günlük 300-500ml süt (anne sütü ya da formül süt) tüketmesi gerekmektedir.

Püre şeklindeki yiyeceklere, bebeğin çiğneme becerisini kazandığı ve dildeki itme refleksinin kaybolduğu döneme kadar (7-8.ay) devam edilmeli, daha sonra kıvam dereceli olarak arttırılmalıdır. Zamanında pütürlü gıdalara alışamayan çocuklar ileride de püre isteyeceklerdir. Bebeğinizi “Blender Bebeği” haline getirmeyiniz.

Bebek için 6-8 ay arası 2 öğün, 9-12 ay arası ise 3 öğün ek gıda yeterlidir. Her öğün, yaklaşık 1 çay bardağı kadar olmalıdır. Fazla miktarlarda beslemek, ileride obezite başta olmak üzere pek çok sağlık sorununa yol açacaktır.

Ek gıdalara başlayan bebeğin dişleri, günde en az 1 kez tülbent ya da parmak fırçası ile silinmelidir.

Bebeğin sağlıklı gelişimi için…

• Yemek zamanlarının düzenli ve aynı saatte olmasına özen gösterin.
• Çocuğunuzun porsiyonlarını yaşına uygun hazırlayın.
• Besinleri çocuğunuza değişik tat, kıvam, renk ve çeşitlilikte sunun.
• 6. aydan itibaren mama sandalyesi kullanın ve sofrada yeme alışkanlığı kazandırın.
• Şekerli besinleri asla herhangi bir amaçla ödül olarak vermeyin.
• Çocuğunuzla birlikte, karşısına oturarak yemek yiyin. Unutmayınız ki, çocuklar pek çok şeyi erişkinleri taklit ederek öğrenirler.
• Kendini beslemesine izin verin ancak yeterli miktarlarda beslenmesi için de yardım edin.
• Yemek için çocuğunuza yeterli zaman verin ancak bu süreyi yarım saatten fazla uzatmayın.
• Ana ve ara öğünlerin aralarını iyi ayarlayın. Ana öğün öncesinde en az 2 saatlik bir boşluk olmasına dikkat edin.
• Çocuğunuzun çok fazla acıkıp, sinirlenmesine fırsat vermeyin.
• Çocuğunuz uykuluyken onu beslemeye çalışmayın.
• Çocuğunuzu zorla ya da televizyon-tablet karşısında, oyun oynatarak beslemeye çalışmayın. Yemek zamanlarının stresten uzak, rahat bir ortamda olmasını sağlayın.
• Çocuğu susuz bırakmayın ancak yemek öncesinde ve yemek sırasında çok su vermeyin.

Her bebeğin kilo ve boy gelişimine göre tamamlayıcı gıda çeşitlerinden hangisinin daha erken hangisinin daha sonra başlanmasına bebeğinizin gelişimini takip eden doktorunun karar vermesi doğru olur. Aşağıda anlatılanlar genel bilgi amaçlıdır. Her bebek kendine has özellikler taşır.

Bebek beslenmesi

Adım adım tamamlayıcı beslenme

İlk başlanacak tamamlayıcı gıdalar; tahıl, sebze ve meyve olmalıdır. (Bu sıralama doktorunuzun önerisine göre değişiklik gösterebilir)

6 aylık bebek kaşıktan akmayacak kıvamda püre ile
7 aylık bebek pütürlü besinlerle,
8 aylık bebek parmak besinlerle (Makarna, haşlanmış patates, köfte, ekmek, peynir),
9 aylık bebek ise küçük parçalar halinde kesilmiş besinler yemelidir.
12 aylık olan bebeğin ise aile sofrasında yer alması önemlidir.

Tahıl

• Organik pirinç unu, çavdar, buğday, yulaf unu gibi tahıllar su ile pişirildikten sonra ılıkken üzerine devam sütü veya anne sütü eklenip muhallebi kıvamına getirilerek verilebilir. Tahılların erken dönemde beslenmede olması önemlidir. Sindirim sisteminin gelişimine olumlu katkıları vardır. Yatmadan önce verilecek tahıllı gıda bebeğinizi gece boyunca tok tutarak sık uyanmasını engelleyebilir.
• Bir haftalık denemeden sonra bir sonraki besin grubuna geçiş yapılmalıdır.

Sebze

• Sebze Püresi
• Malzemeler: 1 tatlı kaşığı pirinç, ya da irmik, ½ adet havuç, ½ orta boy patates
Yapılışı: Pirinç, havuç ve patates yıkandıktan sonra soyulup küçük bir tencereye koyulur. Üzerini geçecek kadar içme suyu ilave edilir, kaynatılır. Sebzelerin fazla pişirilmemesi ve hemen tüketilmesi önemlidir. Haşlanan sebzeler, ilk hafta tel süzgeç, daha sonraki günlerde çatal kullanılarak ezilip püre haline getirilir. Bu püreye 1 tatlı kaşığı zeytinyağı da ilave edilebilir. Bebeğin çiğneme ve yutma fonksiyonunun gelişmesi için mümkün olduğunca blender gibi elektronik mutfak aletleri kullanılmamalıdır.

Kırmızı et, bebekler için demir deposu ve iyi bir protein kaynağıdır. Bu nedenle haftada 5 gün yedirilmesi tavsiye edilir. Et veya kemik suları yemeğe lezzet katar ancak protein değeri etin kendisi kadar olmadığı için et ve kemik suyu ya da yemeklerin suyu önerilmemektedir. Tamamlayıcı beslenme çağındaki bir bebeğe haftada bir gün beyaz et de verilebilir.

İlk 1 sene bebeklerin gıdalarına asla tuz ve şeker katılmamalıdır.

• İlk önce 1-2 tatlı kaşığı sebze püresi verilerek başlanır, miktarları yavaş yavaş artırılır.
• 3 günde bir sebzeler yavaş yavaş çeşitlendirilmelidir.
• Bebeğe kolay yedirebilmek için önce sebze çorbası verilmelidir. Bebek alıştıkça kaşıktan akmayacak kıvamda sebze püresine geçilir.
• Sebzelere piştikten sonra 1 tatlı kaşığı sızma zeytinyağı ilave edilebilir.
• Sebze püreleri iki günlük hazırlanabilir. 1. gün taze, 2. gün ısıtarak verilebilir. Hazırlanan besinlerde yeşil yapraklı bitkiler varsa o besin tekrar ısıtılmaz. Tekrarlayan ısıtmalar sonucu besin içindeki nitrit artar.
• Erken dönemde (6.-7. aylar arasında) sebze pürelerine et de eklenmelidir. Bir adet ceviz büyüklüğünde iyi çekilmiş önce kuzu eti, sonra da dana eti konulabilir. İlerleyen zamanlarda 1 kibrit kutusu kadar parça et de eklenebilir.

Bakliyat

• Bakliyat grubu bebeklere 8. aydan sonra verilebilir.
• Nohut ve fasulye, içerdiği fitatlardan dolayı bir taşım kaynatılarak ilk suyu döküldükten sonra pişirilip tüketilmelidir.
• Mercimek çorbası değerli bir tamamlayıcı gıdadır. Tarhana çorbası içerdiği tahıl, yoğurt ve yumurta nedeni ile tamamlayıcı beslenmede yeri vardır, 7. aydan sonra verilebilir.
• Bir haftalık denemeden sonra bir sonraki besin grubuna geçiş yapılmalıdır.

Meyve

• Bebeğe alıştırma döneminde, 1-2 tatlı kaşığı taze sıkılmış meyve suyu verilebilir. Bebek alışınca ivedi bir şekilde meyve püresine geçilmelidir.
• Meyveler iyi yıkanmalı, kabukları soyulup, cam rende kullanılarak püre haline getirilmelidir.
• Günde bir çay bardağının ¼’i kadar meyve püresi verilmeli ve miktar yavaş yavaş artırılarak bir çay bardağına kadar verilebilir.
• Her meyveyi 3 gün üst üste denemek, alerjik reaksiyonları gözlemlemek açısından doğru olacaktır.
• Lif içeriği nedeniyle her zaman meyve suyu yerine meyvenin kendisi tercih edilmelidir.
• Meyvelerin mevsiminde tüketilmesi önemlidir.

Bebekler ne zaman su içmeye başlar

Bebekler ne zaman su içmeye başlar?

Bebeğe ek gıda verilmeye başladıktan sonra öğün aralarında 3-4 tatlı kaşığı kaynatılıp, ılıtılmış ve tercihen cam damacanadan alınmış su verilebilir. Günde toplam, 90-100cc’ye kadar su verilebilir.

Tamamlayıcı besinlere alışan bebek yoğurt, yumurta sarısı ve peynir yiyebilir. Yoğurt, sindirimi kolay olduğundan bebekler için iyi bir besindir. Ayrıca bağırsak mikroflorası için gerekli bakteriler içerir. 1 çay bardağı olarak ara öğünde de verilebilir.

Yoğurt tarifi: İnek sütünü kaynatın, elinizin dayanabileceği sıcaklığa gelinceye kadar soğutun. 1 litre süte, 1-2 çorba kaşığı süt içinde sulandırılmış 1 çorba kaşığı yoğurdu maya olarak ekleyin ve yavaşça karıştırın. Bu karışımı hareket ettirmeden oda sıcaklığında 4 saat bekletin, ardından buzdolabına koyun.

Günün en önemli öğünü: Kahvaltı

• Kahvaltı, uyandıktan sonra 2 saat içinde, saat 10.00’dan sonra olmamak koşuluyla yapılmalıdır.
• Kahvaltıda karışımlar, lapa ile besleme ve bebe bisküvisi kullanımı tavsiye edilmemektedir.
• İlk başta belki alıştırmak için karışım şeklinde kahvaltı başlanabilir ancak hızlıca lokmalar halinde verilen bir kahvaltıya geçilmelidir.
• Bisküvi yerine evde yapılmış veya katkısız tam buğday ekmeği kullanılmalıdır.
• Lapa şeklinde beslenmenin tat zevkini öldürdüğü, fazla kiloya neden olduğu, bebeklerin çiğneme, yutma reflekslerinin gelişmesini engellediği unutulmamalıdır.
• Peynire 6-9. aylar arasında küçük miktarlarda başlanır, 9 aylıktan sonra miktar artırılarak 1 kibrit kutusuna çıkarılır. Suda bekletilmiş beyaz peynir veya lor peyniri yedirilebilir.
• İlk 1 sene bebeğe sadece yumurtanın sarısı verilebilir. Çeyrek yumurta sarısı olarak başlayıp, günlük 1 yumurta sarısı katı pişmiş olarak tüketilebilir.

Bebeğe enerji yönünden zengin olması ve alerjik olmaması nedeniyle 6. aydan itibaren en fazla 1 tatlı kaşığı pekmez verilebilir. Demir açısından zengin olan pekmezin, bebeğin zihinsel ve bedensel gelişimine önemli katkıları vardır.

Bebeğin bilinen bir alerjisi yoksa…

• Ceviz, fındık, badem gibi gıdalar, 8. aydan sonra iyice ezilip meyve püresi ya da yoğurda katılarak tüketilebilir. Alerjisi olan bebeklerde ise doktora danışılarak 12. aydan sonra başlamalıdır.
• 8. aydan itibaren haftada 2 kez kılçıksız buğulama ya da ızgara balık verilebilir. Metal yoğunluğu açısından dip balıkları (Barbun, mezgit, kefal, dil balığı, kalkan, lüfer, levrek vb.) önerilmemektedir. Hamsi, istavrit, uskumru ve palamut gibi yüzeye daha yakın olan balıklar tercih edilebilir. Ayrıca balık çorbası içmek de bebeğin hoşuna gidebilir.

Süt çocuklarında sakınılması gereken besinler

• Nefes borusuna kaçma riski olan sert, yuvarlak besinler (Kuruyemişler bütün halinde 5 yaşından önce; havuç, elma gibi sert sebze ve meyveler ise bütün halinde 3 yaşından önce çocuğa verilmemelidir.)
• Şekerli içecekler ve çay
• Hazır çorba, meyve suları, konserveler
• Nitrit içeren sosis, salam, sucuk
• Patlıcan ve bakla
• Yumurta beyazı, inek sütü, bal (1 yaş öncesi verilmemelidir)

Bebek, yaklaşık 8 aylık olunca tamamlayıcı besinler daha ağırlık kazanır. Bu dönemde anne-babaların 3N, bebeğin ise 1N kuralına uyması gerekir.

3N Kuralı: Öğünlerin ne zaman olacağını, nerede yeneceğini ve yemekte ne yeneceğini siz belirlersiniz.
1N Kuralı: Yemekte ne kadar yiyeceğini bebeğiniz belirler.

Hangi dönemde hangi besinler tüketilmeli?

  • 0- 6 Ay : Sadece anne sütü
  • 4-6 Ay (Anne sütü yetersiz, bebek kilo almıyor): Anne sütü, formül süt (tercihen demirle desteklenmiş)
  • 6-8 Ay (Günde 2 öğün): Anne sütü, anne sütü yetmiyorsa formül süt, tahıl, meyve püresi, zenginleştirilmiş sebze püresi (etli, tavuklu, peynirli), haşlanmış yumurta sarısı, beyaz peynir ve yoğurt
  • 8-12 Ay (Günde 3 öğün): Baklagiller, ezilmiş makarna, pilav, ekmek, et, tavuk, balık, köfte, sebze yemekleri
  • 1 Yaş ve üzeri (Günde 3-4 öğün): Anne sütü, ev yemekleri (tüketebileceği şekilde sunulan), demirle zenginleştirilmiş devam sütü ya da inek sütü

EN ÇOK OKUNANLAR