Bebeğiniz Yeni Gıdalarla Tanışıyor

Bu tanışma sürecine her bebeğin tepkisi birbirinden farklı olmakla birlikte, aileler biraz endişelenebiliyor.

BEBEK

Bu Makalede:

Bebeklerin 6. ayını bitirmesiyle tamamlayıcı beslenme dönemi başlıyor. Bu heyecanlı bir dönem, çünkü bebekler anne sütü ya da devam sütü dışında yeni gıdalarla tanışıyor. Bu tanışma sürecine her bebeğin tepkisi birbirinden farklı olmakla birlikte, aileler biraz endişelenebiliyor. Bebeğe ilk ne verilmeli? Ne kadar yedirmeli? Püre mi yoksa pütürlü gıda mı tercih edilmeli? Bunlar ailelerin en merak ettiği sorulardan sadece birkaçı. Bu yazıda Uz. Dyt. Eftal Geçgil İle enine boyuna tamamlayıcı beslenmeyi ve son yıllarda dünyada hızla yaygınlaşan bebeklerin kendi kendine beslenmesini savunan Baby Led Weaning (BLW) yönteminden bahsedeceğiz.

Püre ile başlanmalı

Tamamlayıcı beslenme, 6-24 aylık bebeklerin gerçek besin gereksinimleri ile anne sütü ya da formül sütlerden aldığı besinler arasındaki boşluğu doldurur. Uygun zamanda başlatılan ve kurallara uygun şekilde sürdürülen tamamlayıcı beslenme, bebeğin 1 yaş civarında aile sofrasındaki yiyecekleri tüketebilecek olgunluğa ulaşmasını sağlar. Verilecek besinlerin kıvamı da çocuğun gelişim basamaklarına göre değişir. Besinlerin başlangıçta püre kıvamında olmalı, 8. en geç 10. ayda pütürlü ve elde yiyebileceği besinler olmasına dikkat edilmelidir. Pütürlü besinlere geçiş ertelenirse yeme ve çiğneme bozuklukları olabilir.

Göz teması yemek yedirmeyi kolaylaştırıyor

Tamamlayıcı besinler verilirken çocuk ile kurulacak ilişki önemlidir. Bebek dik ve yüzü karşıya bakacak şekilde oturtulmalıdır. Bebeğin karşısına geçilmeli ve onunla göz teması kurulmalıdır. Beslemeden önce yiyeceğe ilgi göstermesi beklenmelidir. Bu durum yemek ile ilgili dikkati ve isteği artırır, yemek yedirmeyi kolaylaştırır.

Alerji riskine karşı hazırlıklı olunmalı

Tamamlayıcı besinlere az miktarda başlanıp, yavaş yavaş artırılmalıdır. Beslenmede amaç çocuğun karnını doyurmak değil, farklı lezzetlere alıştırmak ve alerjisi olan besinleri tespit etmek olduğu için miktar önemli değildir. 3-5 gün aralıklarla yeni besinler denenmelidir. Damak tadının oluşması için besinler tek tek verilmelidir. Örneğin; 3 gün yalnızca yoğurt daha sonra yalnızca sebze püresi şeklinde ilerlenmelidir.

Günde 1-2 tatlı kaşığı yoğurt yeterli

Yoğurt; protein, kalsiyum, fosfor gibi besin öğeleri açısından zengin bir besindir. Probiyotik özelliği sayesinde bebeklerin sağlıklı bağırsak florasına sahip olmasını sağlar. Günde 1-2 tatlı kaşığı ile başlayıp, yavaş yavaş artıracak şekilde bebeklere sunulmalıdır.

Tuz 1 yaşa kadar yasak

Bebeğe kolay yedirebilmek için önce sebze püresi verilmelidir. Bebek alıştıkça kaşıktan akmayacak kıvamda sebze püresine geçilir. Sebze püresi hazırlanırken mevsim sebzelerini içermesine dikkat edilmelidir. İlk birkaç gün, 2-3 çeşit sebze ve su ile hazırlanırken, daha sonra zeytinyağı ve kıyma eklenmelidir. Tuz 1 yaşa kadar kesinlikle kullanılmamalıdır.

Lapa şeklinde beslenme çiğneme ve yutma refleksinin gelişimini engelliyor

İkinci haftada kahvaltıya geçilmelidir. İlk 1 yıl yumurtanın sadece sarısı verilmelidir. Bir yumurtanın çeyreği ile başlanarak miktar yavaş yavaş artırılmalıdır. Buna ek olarak; tuzu alınmış peynir, reçel veya pekmez, ekmek içi ilave edilmelidir. Fakat bu besinler kesinlikle karıştırılıp, lapa haline getirilmemeli, bebeğe ayrı ayrı verilmelidir. Lapa şeklinde beslenmenin tat zevkini öldürdüğü, fazla kiloya neden olduğu, bebeklerin çiğneme ve yutma refleksinin gelişmesini engellediği unutulmamalıdır.

Önce sebze sonra meyve püresi

Tamamlayıcı besinlerde son olarak meyve püresi tercih edilmelidir. İlk olarak meyve suyu veya püresi gibi tatlı besinler tercih edilirse bebek, daha nötr olan sebze püresi veya yoğurt gibi besinleri kabul etmekte zorlanır. Günde bir çay bardağının çeyreği kadar meyve püresi verilmeli ve miktar yavaş yavaş artırılarak bir çay bardağına kadar yükseltilmelidir. Her meyveyi 3 gün üst üste denemek, alerjik reaksiyonları gözlemlemek açısından doğru olacaktır.

Bebeğinizin sağlıklı gelişimine katkı bulunacak 3 tarif önerisi

Yer elmalı havuçlu somonlu püre

Malzemeler;

  • 1 kaşık haşlanmış didiklenmiş somon
  • 1 adet küçük haşlanmış yer elması
  • ½ adet havuç.
  • Az zeytinyağı

Yapılışı: Havucu ince rendeleyin. Tüm malzemeyi karıştırıp püre haline getirin.

Kıymalı pırasa püresi

Malzemeler;

  • 1 kaşık kuzu etinden kıyma
  • 1/3 adet pırasa
  • 1 kaşık siyez bulguru
  • Az zeytinyağı

Yapılışı: Tüm malzemeyi biraz suyla bir tencereye koyun, pişirin, püre haline getirin.

Yeşil püre

Malzemeler;

  • 1 adet küçük kereviz
  • 5-6 yaprak ıspanak
  • 2 dal brokoli
  • 2 adet taze soğan
  • Tavuk suyu
  • Az zeytinyağı

Yapılışı: Tüm malzemeyi bir tencereye alın, pişirip ardından çatalla ezin.

BLW Nedir?

Baby led weaning (BLW) hakkında merak edilenler

Bebeklerin tamamlayıcı besine geçiş sürecinde kendi kendilerine beslenmelerini teşvik eden bir yöntemdir. Bu yöntem, bebeğin tamamlayıcı besin ile tanışmasıyla başlar, kendi kendine yemeyi öğrenmesi ve kademeli olarak sütten kesilmesiyle devam eder.

  • Neden BLW?

Bebeğin kendi kendine çiğneme beceresi, el beceresi ve el-göz koordinasyonu gelişir. Sizin sunduğunuz sağlıklı yiyecekleri keşfeder, en önemlisi ihtiyacı kadar yiyecektir. Bu sayede ilerde oluşabilecek diyabet, kalp hastalığı gibi birçok kronik hastalık için önlem alınmış olur. Aynı zamanda katı parçaları yemeyi daha çabuk öğrenir. Yerken yiyeceklerin tadını, kokusunu hisseder. Yemek inat olmaktan çıkar, keyfe dönüşür.

  • BLW yönteminin amacı nedir?

Bebeklerin yiyecekleri görüp, tanımasıdır.

  • BLW yönteminin avantajları nelerdir?

Yemek vaktinde aile ile birlikte masaya oturur, ilgisini çeken bir yiyeceği eline alıp inceler. Yiyeceği yemeyebilir hemen ama eline alacak, dudağına götürecek, sıkacak, ezecektir. Kısacası ne olduğunu anlamaya çalışacaktır. BLW yöntemi sayesinde, çocuklarda gözlenen yeme bozukluklarında anlamlı bir düşüş gözlenir. Çünkü çocuk sizin sunduğunuz besinleri tercih etmezken, kendi keşfettiği takdirde gıdalar ona çok daha cazip hale gelecektir.

  • BLW ne zaman başlamalıdır?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), UNICEF, Sağlık Bakanlığı gibi kurum ve kuruluşlar tamamlayıcı gıdaya 6. ayın bitimiyle başlanmasını önermektedir. Bu noktada, her bebeğin gereksinimlerinin birbirinden farklı olduğu unutulmamalı ve çocuk doktoruyla birlikte karar verilmelidir.

  • Nasıl başlamalı?

Bebeğin dik oturabileceği ve rahatça önündeki besinlere ulaşabileceği bir mama sandalyesi ve kollu önlükler BLW ile beslenmeye başlamak için yeterlidir.  Havuç, kabak ve salatalık gibi tutulması kolay yiyecekler ile başlanılmalıdır. Pişirme yöntemine dikkat edilmeli; kızartma ve kavurma yöntemlerinden uzak durulmalıdır. Hazırlanan yiyecekler mevsiminde sebze ve meyve olmalıdır.

  • Ebeveynler ne yapmalı?

BLW yöntemi ile hiç tanışmamış bir bebeğin önüne konulan yiyeceği kendi kendine yemesi  hemen beklenmemeli ve ebeveynler destek olmalıdır. Ebeveyn bebeği beslerken kesinlikle zorlamamalı, oyun ve kandırma yöntemi ile bebeğin ağzına yiyecek sokulmamalı, onun mutlaka istekli bir şekilde ağzını açması beklenmelidir.

BLW yönteminde 6-8 aylar arası bebeğe tadım yaptırılmalıdır. Günde bir öğünden başlayarak yaklaşık 45-60 gün tadım süreci devam etmelidir. Bu sırada yüzde 90 anne sütü yokluğunda mama ile devam edilmelidir. Kademeli olarak tamamlayıcı besine geçiş yapılmalıdır. Tercihen mevsim sebzeleri, sonra yumurta sarısı, sonra süt ürünleri ve en son meyveler tercih edilmelidir. Çiğ meyveler ve sebzeler yumuşatılabilir.

BLW’nin en büyük önerisi, bebeklerin sizinle aynı şeyleri yiyebilmesidir. Ancak tamamlayıcı besine geçiş aşamasında, yani altı aydan sonraki ilk denemelerde sunulan gıdalar, bebeklerin avuçlarıyla kavrayabilecekleri boyutta ve damaklarıyla ezebilecekleri yumuşaklıkta hazırlanmalıdır.

  • Neler yasak?

Sindirimi zor olabileceği için bakliyat türleri genellikle 8. veya 9. aydan sonra verilmelidir. Bu dönemden sonra bebeklerin ince motor becerileri de geliştiği için nohut, fasulye, barbunya ve hatta bulgur gibi küçük taneli gıdaları da parmaklarıyla tutup yiyebilmekteler. 1 yıl boyunca tuz, şeker, bal; 2 yıl boyunca bakla ve fıstık verilmemelidir. Hazır, paketli ve konserve gıdalardan da uzak durulmalıdır.

EN ÇOK OKUNANLAR